Skip to content

Digitaal Demonstreren

by Elmer on september 30th, 2012

In een uitgebreid, goed onderbouwd, paper hebben mijn mede bestuursleden van Digitaal 66, Stas Verberkt en Jeroen Slobbe, een lans gebroken voor het recht op digitaal demonstreren.

Demonstreren is in essentie een vorm van vrijheid van meningsuiting. Aangezien dit meestal in groepsverband gebeurd is het ook nauw verbonden met de vrijheid van vereniging.

Demonstreren op de openbare weg heeft altijd een openbare orde aspect gehad. Voor klassieke demonstraties (mensenmassa, spandoeken) is een vergunning voor nodig. Er zijn ook vormen van demonstraties waar geen vergunning voor wordt aangevraagd. Bij demonstraties op de openbare weg is er altijd hinder voor derden. In Europa  gaan we vrij ver in het accepteren van weg blokkades door vrachtauto’s of tractoren, actievoerders die zich verschansen in boomhutten, vastketenen aan toegangspoorten of zich toegang verschaffen tot privé terrein of gebouwen. Tegen wegblokkades wordt vrijwel nooit opgetreden. Tegen sit-ins en vastketenen meestal wel.
Deze ruime tolerantie is er niet altijd geweest. Tot in de jaren zestig werd er over het algemeen hard opgetreden tegen demonstraties zonder vergunning. Regelmatig werd de politie en soms zelfs het leger ingezet tegen mensenmassa’s die bedrijven blokkeerden of anderszins uit onvrede de straat opgingen. Vrouwen die eind negentiende/begin twintigste eeuw zich vastketenden aan openbare gebouwen, in hun strijd voor kiesrecht, kregen serieuze gevangenisstraffen.
Overigens heeft deze verandering niet geleid tot grote aanpassing van de regels. Vooral de toepassing van de regels is veranderd. Blokkades als uiting van frustratie, als vorm van demonstratie, worden vaak met een kleine boete afgedaan of in het geheel niet vervolgd. Ook de rechter accepteert een beroep op de vrijheid van meningsuiting als verweer en legt niet snel straf op in deze situaties. Ook als er een kort geding wordt aangespannen vooraf, wordt rekening gehouden met proportionaliteit en intentie.

Inter-net

De huidige regelgeving en praktijk in de digitale wereld past meer bij hoe tot de jaren zestig tegen orde verstoringen werd aangekeken dan bij het huidige meer ruimhartige beleid. Daarnaast zijn er technische bepalingen die zo ruim zijn opgesteld dat een normaal gebruik van de vrijheid van meningsuiting er onder te brengen valt. Stas en Jeroen hebben mijns inziens hier terecht een punt van gemaakt. In de fysieke wereld zijn we ruimhartiger met het accepteren van overlast, dan in de digitale. Dat is vreemd, want we zijn het er over eens dat er maar één wereld is.

Als we kijken naar het voorbeeld dat twee weken lang, met hulpmiddelen voor stresstesten, een site onbereikbaar wordt gemaakt. Het is te verdedigen om hier de vergelijking te trekken met blokkade acties van Greenpeace. Die acties leiden vaak wel tot politieoptreden, maar tot zeer milde straffen. De politie is bij dit soort acties terughoudend, treed in eerste instantie in overleg en probeert met overtuigingskracht de actievoerders te bewegen met hun actie te stoppen. Ook de rechter is terughoudend met het opleggen van zware straffen.
Laten we dit voorbeeld volgen in de digitale wereld. Geef eerst overleg een kans. Treedt wel op, maar proportioneel. En geef de rechter het laatste woord over waar de grens ligt.
{lang: 'nl'}

From → ICT en Politiek