Skip to content

Thuiskopieregeling. Dubbel betalen de norm?

by Elmer on juli 10th, 2014

image

Als kind zit ik iedere vrijdagmiddag met de bandrecorder klaar. De top 30 op Hilversum 3 neem ik helemaal op. Vervolgens ben ik ’s avonds en zaterdag ochtend bezig met het kopieren van de nieuwe hits naar een casettebandje. Ik ben niet de enige. Massaal leggen tieners hun eigen muziek collectie aan op cassette. Tegelijkertijd zijn dit de hoogtijdagen van de platenverkoop. De platenverkoop verandert de muziekindustrie. Traditioneel is de belangrijkste bron van inkomen voor een artiest zijn optreden. De grammofoonplaat, opgevolgd door de CD, brengt daar verandering in. Hetzelfde gebeurt niet veel later met de filmindustrie. Favoriete series en films kun je opnemen van TV of kopie op Videoband of DVD. Wil je de nieuwste film zien, dan moet je naar de Bioscoop. Om artiesten te compenseren voor het inkomensverlies van kopieren wordt er een thuiskopieheffing ingevoerd. Ieder Europees land bedenkt hiervoor een eigen regeling.

Rond de eeuwwisseling verandert internet alles. Downloaden en kopiëren wordt zo makkelijk dat de verkoop van CD’s en DVD’s snel afneemt. De nieuwste films en muziek kun je al downloaden voordat ze in de winkel liggen. Uiteindelijk passen muziek en filmindustrie hun business model aan en introduceren iTunes, Spotify en Netflix.

Hoe nu verder met de thuiskopieheffing en het recht tot maken van een thuiskopie? Beide zijn nauw verweven. Het recht op een thuiskopie is gebruikt als legitimatie voor een billijke vergoeding. De thuiskopieheffing is een invulling van die billijke vergoeding. Die vergoeding moet effectief en redelijk zijn.

Het recht op maken van een thuiskopie zorgt er voor dat particulieren vrij zijn om een kopie te maken voor eigen gebruik te maken. Daarbij maakte de bron niet uit. Dat is veranderd veranderd met een recente uitspraak van het Hof van Justitie van de EU. Een kopie uit illegale bron mag nu in het geheel niet.

Ook over de thuiskopieheffing, een heffing op gegevensdragers voor auteursrechtorganisaties, is recente jurisprudentie. De heffing wordt in Nederland alleen nog toegepast op “oudere”  gegevensdragers (bv blanco cd’s/dvd’s) en niet op nieuwere (bv digitale video recorder). De complexiteit en onlogische keuzes spelen niet alleen in Nederland, maar ook in andere landen. Bijvoorbeeld in Denemarken vallen gegevensdragers voor mobiele telefoons onder de thuiskopieheffing. iPods en andere MP3 spelers niet. De eerste worden ook veelvuldig voor eigen foto’s en filmpjes gebruikt de tweede vrijwel uitsluitend voor muziek, ook muziek uit betaalde bron.

Zoals aan het begin beschreven dateert thuiskopieheffing uit de tijd van de muziek cassette en de videoband. Die werd overwegend gebruikt voor “illegale” opnames. Met digitale dragers die en diensten als iTunes en google play ligt de verhouding tussen “illegaal” gebruik en gebruik voor digitale bestanden die gratis mogen worden gebruikt of waar al voor is betaald anders. Ook diensten als Netflix en Spotify veranderen het gebruik. De veelheid aan dragers (los of geïntegreerd) neemt toe. De regeling wordt daardoor complexer en steeds minder rechtvaardig. De uitspraken van het HvJ EU gaan ook in die richting.

Naar mijn mening is de heffing niet meer houdbaar, aangezien niet meer aan de voorwaarde dat de vergoeding redelijk moet zijn kan worden voldaan. De vergoeding is misschien nog wel redelijk voor de auteursrecht gerechtigde, maar steeds minder voor de betaler. Er wordt steeds vaker dubbel betaald.

Met als uitgangspunten dat kopiëren uit illegale bron niet mag en dat er inmiddels betaalbare legale alternatieven zijn, ligt terugkeer naar de historische situatie van betalen naar gebruik het meest voor de hand. Abonnementsdiensten passen daar prima in.

{lang: 'nl'}

From → ICT en Politiek